Điểm Chạm Tuần #10 - Tuần Yên Nhật rung lắc
Fed giữ nguyên lãi suất, đồng Yên yếu nhất 40 năm, và một con số về Việt Nam làm tôi phải đọc lại hai lần
Số #10 · Tuần 28/2026 (6/7 - 10/7)
Tuần này tôi định mở bài bằng chuyện Bitcoin, nhưng đọc hết bốn ngày tin tức thì… đổi ý. Tin tôi nhớ nhất tuần này không phải về crypto. Là về một đồng tiền tôi ít khi nhắc tới trong bản tin này. (nhưng lại rất quan trọng với nền kinh tế thế giới)
Phần 1: AI tuần này - Việt Nam được gọi là "miền đất vàng", và một khảo sát làm tôi khựng lại
Tin tôi để ý đầu tiên tuần này là một con số về chính Việt Nam. Thị trường AI trong nước được dự báo tăng trưởng khoảng 39% mỗi năm đến năm 2031. FPT, Viettel, Vingroup đang đẩy mạnh AI nội địa, từ chatbot đến thị giác máy tính đến an ninh mạng. Có cả một quỹ phát triển AI quốc gia riêng.
39% mỗi năm là con số tôi phải đọc lại hai lần. Nếu đúng, quy mô thị trường sẽ tăng gấp đôi sau chưa đầy hai năm.
Nhưng con số làm tôi khựng lại không phải con số đó. Là một khảo sát khác, ở phía bên kia thế giới: 65% người Mỹ nói họ lo ngại về vai trò ngày càng lớn của AI trong xã hội, nhiều hơn cả tỷ lệ người thấy hào hứng.
Hai con số này đặt cạnh nhau, tôi thấy một khoảng cách. Nơi công nghệ đang tăng trưởng nhanh nhất lại không phải nơi người ta lo lắng nhiều nhất về nó, và ngược lại.
Cùng tuần, Illinois ký một đạo luật an toàn AI khá nghiêm, yêu cầu các mô hình lớn phải báo cáo rủi ro thảm họa và chịu kiểm toán bên thứ ba hàng năm, dù phải đến năm 2028 mới có hiệu lực. Ở nhà, Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025 đã có hiệu lực từ tháng 3 năm nay, có phân loại rủi ro, cấm deepfake, yêu cầu watermark cho nội dung AI, và một sandbox thử nghiệm cho doanh nghiệp.
Có một chủ đề lặp lại nhiều ngày trên X tuần này mà tôi nghĩ đáng nhắc lại ở đây, vì nó khớp thẳng với điều tôi đã viết nhiều trong bản tin này về chủ đề OPC (doanh nghiệp 1 người). Nhiều người làm AI chuyên nghiệp đang nói:
học cách hiểu AI hoạt động thế nào, tức là năng lực đọc hiểu AI, quan trọng hơn kỹ năng viết câu lệnh.
Anthropic công ty tạo ra Claude còn khuyên ngược với trực giác thông thường:
đừng viết prompt dài dòng chi tiết từng bước, hãy đưa mục tiêu, lý do, và để mô hình tự lặp với một bước kiểm tra.
Tôi nghĩ gì?
Tăng trưởng nhanh và lo lắng nhiều không loại trừ nhau. Chúng thường đi cùng nhau. Việt Nam đang ở giai đoạn hào hứng của đường cong, còn Mỹ đã đi qua giai đoạn đó và bắt đầu thấy cái giá phải trả, việc làm, deepfake, an ninh. Tôi không nghĩ Việt Nam nên hoảng vì con số ba mươi chín phần trăm kia, cũng không nên chỉ ăn mừng nó. Tôi nghĩ nên nhìn sang phía bên kia, xem người ta đang lo gì, để chuẩn bị trước khi chính chúng ta rơi vào giai đoạn đó.
Tôi cũng đã viết về chủ đề bong bóng Ai khi nào mới nổ? Và chúng ta (những người 35+ tuổi nên làm gì?
Phần 2: Kinh tế - Fed giữ nguyên lãi suất, nhưng tin tôi nhớ nhất là về Nhật Bản
Fed họp tuần này và giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5-3,7%, dự báo chỉ cắt một lần trong cả năm 2026. Lạm phát được dự báo lên 2,7%, cao hơn mục tiêu quen thuộc. Đây là tin quan trọng, nhưng không phải tin tôi nhớ nhất tuần này.
Tin tôi nhớ nhất là về đồng Yên Nhật. Nó vừa suy yếu mạnh nhất so với đô la Mỹ trong gần bốn mươi năm. Nợ chính phủ Nhật đã vượt hai trăm năm mươi phần trăm GDP. Có nguồn tin còn cảnh báo nguy cơ khủng hoảng tài chính từ đây có thể lan sang cả Mỹ và toàn cầu.
Tôi không phải chuyên gia về Nhật Bản, nên tôi sẽ không đoán liều chuyện gì xảy ra tiếp theo. Nhưng tôi muốn bạn nhớ con số hai trăm năm mươi phần trăm (tôi viết bằng chữ cho bạn đọc kỹ) đó, vì nó lớn hơn nhiều so với những gì chúng ta hay nghe về nợ công Mỹ hay châu Âu. Nhật Bản từng là nền kinh tế mẫu mực về ổn định trong nhiều thập kỷ. Nếu ngay cả nơi đó cũng bắt đầu rung lắc, đó là tín hiệu đáng theo dõi, không phải để hoảng loạn, mà để không bất ngờ nếu sóng lan tới.
Ở Việt Nam, xuất khẩu sáu tháng đầu năm tăng mạnh, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu gần 550 tỷ đô la. Nhưng nhập siêu cũng tăng, khoảng 16,65 tỷ đô la. Vốn đầu tư toàn xã hội tăng gần mười ba phần trăm, một con số tôi thấy tích cực trong bối cảnh nhiều nơi khác đang chững lại.
Tôi nghĩ gì?
Tôi để ý mình đang có xu hướng chỉ đọc tin về Mỹ và Việt Nam, bỏ qua những nơi khác cho đến khi có chuyện lớn xảy ra. Đồng Yên là một lời nhắc rằng thế giới tài chính không chỉ có hai nơi đó. Tôi nghĩ tuần tới sẽ dành thời gian đọc kỹ hơn về Nhật Bản, không phải vì tôi sắp đầu tư gì liên quan tới đó, mà vì tôi tin một cuộc khủng hoảng ở nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, nếu thật sự xảy ra, sẽ chạm tới túi tiền của tất cả chúng ta theo cách gián tiếp mà ít ai kịp chuẩn bị.
Phần 3: Bitcoin - lên rồi giữ, không phải bùng nổ
Bitcoin có một tuần đi lên chậm rãi. Đầu tuần còn ở vùng thấp, giữa tuần vượt 64.000 đô la, ghi nhận tuần tăng mạnh nhất kể từ tháng ba. Cuối tuần hạ nhiệt về vùng 61-63 nghìn đô la. ETF Bitcoin ghi nhận dòng vốn quay lại, dù vẫn được mô tả là còn mong manh.
Có một chi tiết tôi thấy đáng chú ý hơn cả giá. MicroStrategy, công ty của Michael Saylor nổi tiếng với chiến lược tích lũy Bitcoin, bán ra 3588 đồng BTC trong tuần, tương đương hơn hai trăm triệu đô la. Đây là công ty vẫn được coi là biểu tượng của niềm tin dài hạn vào Bitcoin. Thị trường vẫn ổn định sau tin đó, chủ yếu nhờ dòng tiền ETF bù lại, nhưng tôi nghĩ đây là điều đáng theo dõi, không phải để bỏ qua.
Cùng tuần, chính phủ Mỹ vẫn đang đánh giá cấu trúc cho một quỹ dự trữ Bitcoin chiến lược, phối hợp giữa Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và Bộ Thương mại, nhưng chưa có gì hoàn tất. Ripple được cấp giấy phép đầy đủ theo khung MiCA tại Luxembourg, cho phép hoạt động trên toàn khu vực kinh tế châu Âu.
Ở Việt Nam, thị trường tài sản số tiếp tục xếp hạng cao về mức độ người dùng tham gia, top ba bốn thế giới theo một số thống kê, trong khi khung pháp lý cho sàn giao dịch thí điểm vẫn đang hoàn thiện.
Tôi nghĩ gì?
Một công ty biểu tượng cho niềm tin dài hạn bán ra hàng trăm triệu đô la Bitcoin, và thị trường gần như không phản ứng gì đáng kể. Tôi đọc điều đó theo hai cách trái ngược nhau, và tôi chưa chắc cách nào đúng hơn. Có thể thị trường đã đủ trưởng thành để không hoảng loạn vì một người bán, dù người đó lớn tới đâu. Cũng có thể đơn giản là chưa ai để ý đủ kỹ, và phản ứng sẽ tới muộn hơn. Tôi không cố đoán, tôi chỉ giữ lại câu hỏi này cho riêng mình.
Điều tôi mang theo tuần này
Ba câu chuyện tuần này, nếu nhìn riêng, có vẻ không liên quan nhau. AI ở Việt Nam tăng trưởng trong khi người Mỹ lo lắng nhiều hơn hào hứng. Đồng Yên yếu nhất bốn mươi năm trong khi Fed vẫn bình thản giữ lãi suất. MicroStrategy bán Bitcoin trong khi thị trường vẫn giữ giá.
Nhưng tôi thấy một điểm chung. Cả ba đều là những nơi mà bề mặt trông ổn, nhưng có một áp lực đang tích tụ bên dưới mà không phải ai cũng để ý. Tăng trưởng AI nhanh che đi nỗi lo về việc làm. Lãi suất ổn định che đi một đồng tiền đang rung lắc dữ dội ở phía bên kia địa cầu. Giá Bitcoin giữ vững che đi một tín hiệu bán ra từ chính người tin tưởng nó nhất.
Tôi không có kết luận gọn gàng cho điều này. Tôi chỉ nghĩ, tuần nào bề mặt trông càng bình thản, tuần đó càng đáng để nhìn kỹ hơn một chút bên dưới.
Tuần tới tôi sẽ theo dõi thêm tin về Nhật Bản, và xem MicroStrategy có bán thêm hay dừng lại. Nếu có tin gì bạn muốn tôi đào sâu, reply email này. Nếu bài này có ích, forward cho một người bạn nhé!
-Ngọc ở Chạm