Số #9 · Tuần 27/2026 (29/06/ - 5/7)

Tuần trước tôi ở Mỹ di chuyển khá nhiều nên lỡ mất một số bản tin tuần #8, mong bạn thông cảm. Tôi vừa trở về Việt Nam tuần này và có viết một bài “Giấc mơ Mỹ có còn là giấc mơ?” qua những gì mà tôi quan sát được sau 18 ngày ở nước Mỹ và di chuyển qua 3 bang.

Quay lại bàn viết, tôi thấy cả ba tuần liền tin tức không hạ nhiệt chút nào.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói một câu tuần này mà tôi phải đọc lại hai lần: ông sẽ "làm thất vọng" những ai đang mong đợi chính sách nới lỏng.

Đó không phải ngôn ngữ ngoại giao thường thấy từ ngân hàng trung ương Mỹ dưới thời chủ tịch cũ. Tôi nghĩ FEB hiện nay có phong cách thẳng thừng, mahj bạo hơn và đó là một lời cảnh báo thẳng thừng.

Phần 1: AI tuần này - Liên Hợp Quốc lên tiếng, Claude ra bản mới & mang mô hình Fable 5 trở lại

Tin tôi để ý nhất tuần này không đến từ một công ty công nghệ, mà từ một hội đồng khoa học độc lập của Liên Hợp Quốc (LHQ). Họ đưa ra cảnh báo hiếm khi thấy ở cấp độ này:

AI đang phát triển nhanh hơn khả năng hiểu biết và quản lý của con người. Không phải vì AI có ý định xấu, mà đơn giản vì tốc độ tiến bộ đã bỏ xa tốc độ ta có thể ra quy định kịp thời.

Cùng tuần, Anthropic (công ty tạo ra Claude) ra mắt Claude Sonnet 5, tập trung mạnh vào khả năng agentic, tức là tự lập kế hoạch, tự dùng công cụ, tự chạy nhiều bước mà không cần người nhắc từng câu. Hiệu suất gần bằng bản Opus 4.8 của họ nhưng giá rẻ hơn nhiều, nên được tích hợp ngay vào GitHub Copilot.

Một chi tiết khác đáng chú ý: đầu tuần, Mỹ giới hạn quyền truy cập một số mô hình AI tiên tiến (gồm cả của Anthropic) chỉ cho khách hàng được chính quyền phê duyệt, vì lý do an ninh mạng. Đến giữa tuần, Coinbase, một công ty Mỹ, công khai chuyển sang dùng mô hình AI của Trung Quốc (GLM và Kimi) để giảm chi phí. Hai sự kiện đặt cạnh nhau cho thấy một điều: ngay cả người trong cuộc cũng đang phải tính toán lại ai kiểm soát công cụ mình dùng.

Tin dễ chịu hơn: nhiều công ty từng sa thải nhân sự vì kỳ vọng AI thay thế con người giờ đang tuyển lại. Họ nhận ra AI giỏi hỗ trợ nhưng chưa đủ để một mình thúc đẩy kinh doanh.

Có lẽ ở cấp độ công ty họ cũng đã bị… fomo AI trong giai đoạn vừa qua. Tôi có viết một bài cách đây 2 tuần về chủ đề: Bong bóng AI đến bao giờ mới nổ?

Tôi nghĩ gì?

Với tôi thì cảnh báo của Liên Hợp Quốc không nên đọc như một bộ phim khoa học viễn tưởng. Nên đọc như một lời nhắc thực tế: quy định luôn đi sau công nghệ, và khoảng trống đó là nơi rủi ro hiện diện. Tôi sử dụng và theo dõi sự phát triển của AI 4 năm qua nên tôi cảm nhận thực sự việc tiến hóa - phát triển của AI ngày càng nhanh hơn. Nhanh hơn tốc độ của chính sách, nhanh hơn tốc độ học của chúng ta, và nhanh hơn những gì chúng ta biết về AI.

Còn chuyện Coinbase chuyển sang AI Trung Quốc, tôi nghĩ đó là tín hiệu sớm của một thế giới nơi không ai, kể cả công ty Mỹ, coi việc phụ thuộc một nguồn AI duy nhất là an toàn. Bài học cho người dùng cá nhân cũng vậy. Biết dùng nhiều công cụ, hiểu nguyên lý thay vì chỉ thuộc lòng một giao diện, luôn là vị trí an toàn hơn.

Và tôi nghĩ (tôi cũng đang áp dụng vào công việc thực tế) chúng ta cần học thêm, thiếp lập thêm một mô hình local AI (ai chạy cục bộ) cho riêng mình, cho doanh nghiệp, tổ chức của riêng mình. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các mô hình AI của Anthorpic, OpenAI hay xAI…

Phần : Kinh tế - Fed nói một câu, thị trường nghe cả tuần

Câu nói của Kevin Warsh mà tôi nhắc ở đầu bài không phải nói suông. Ông xác nhận lãi suất vẫn giữ ở mức 3.5 đến 3.75%, đồng thời khẳng định rủi ro lạm phát đã giảm gần đây nhưng "chưa đủ" để nới lỏng. Ông không hứa hẹn gì, và đó chính là điều làm thị trường lo. Cái gì càng không chắc chắn, không rõ ràng sẽ càng làm cho sự bất ổn tài chính tăng cao.

Trong khi đó, một cơ quan ít người để ý tên là Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS, tổ chức đóng vai trò ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương) đưa ra một cảnh báo đáng chú ý không kém: rủi ro từ một cú sốc mang tên "AI bust", tức là khi định giá các công ty AI sụp đổ, có thể lan sang tín dụng và tăng trưởng toàn cầu, không chỉ dừng ở cổ phiếu công nghệ.

Tin tích cực hơn đến từ châu Âu. Lạm phát khu vực đồng Euro trong tháng 6 giảm mạnh hơn dự kiến, xuống còn 2.8% (từ 3.2%), giúp Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có cớ giữ lập trường kiên nhẫn hơn Mỹ. Ngược lại, World Bank vừa hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu 2026 xuống 2.5%, cảnh báo các nền kinh tế mới nổi đang có mức tăng thu nhập bình quân đầu người yếu nhất kể từ đại dịch.

Việt Nam trong tuần chủ yếu là tin chính sách nội bộ: quy định mới từ 1 tháng 7 về các hành vi trốn thuế, và thị trường tài sản mã hóa vẫn đang chờ khung pháp lý thí điểm chính thức.

Tôi nghĩ gì?

Điều tôi thấy thú vị nhất tuần này là cảnh báo "AI bust" từ BIS xuất hiện đúng lúc tôi vẫn đang theo dõi câu chuyện bong bóng AI mà tôi viết cách đây vài tuần. Lúc đó là suy nghĩ cá nhân dựa trên lịch sử dotcom. Giờ một tổ chức tài chính lớn nói ra gần như cùng một lo ngại, chỉ khác là họ có dữ liệu và thẩm quyền tôi không có. Khi nỗi lo cá nhân được một tổ chức nghiêm túc xác nhận, tôi không thấy nhẹ nhõm hơn. Tôi thấy cần chuẩn bị kỹ hơn.

Phần 3: Bitcoin - nằm im chịu trận cả tuần

Nếu tuần trước Bitcoin (BTC) còn giằng co lên xuống theo từng tin tức, tuần này nó gần như nằm im một chỗ, và không phải theo nghĩa tốt.

Giá dao động trong vùng hẹp từ 58.000 đến 60.000 USD suốt bốn ngày liền. Không sập mạnh, nhưng cũng không có dấu hiệu bật lên. Đằng sau sự im lặng đó là một con số đáng chú ý: các quỹ ETF Bitcoin tại Mỹ vừa trải qua tháng 6 tệ nhất kể từ khi ra mắt, với dòng vốn rút ròng khoảng 4.5 tỷ USD. Đây là mức rút vốn lớn nhất trong lịch sử ngắn ngủi của các quỹ này.

Nhưng có một điều ngược dòng đáng nói. Trong khi dòng tiền tổ chức tháo chạy, Strategy (trước đây là MicroStrategy) vẫn tiếp tục mua thêm Bitcoin, nâng tổng nắm giữ lên hơn 847.000 đồng BTC. Cùng lúc, công ty được phép bán tới 1.25 tỷ USD Bitcoin để tăng dự trữ tiền mặt và mua lại cổ phiếu của chính mình, một thay đổi khá lớn trong cách họ vận hành tài chính.

Về mặt hạ tầng, có hai tin dài hạn đáng ghi nhận: Ethereum ra mắt sản phẩm hướng tới nhà đầu tư tổ chức, và Robinhood công bố một blockchain Layer 2 riêng của họ. Cả hai đều là dấu hiệu ngành đang xây nền tảng cho giai đoạn tiếp theo, bất kể giá ngắn hạn ra sao.

Tôi nghĩ gì?

Có một nghịch lý tôi thấy thú vị. Cùng một tuần, quỹ ETF rút vốn kỷ lục, còn Strategy vẫn mua vào. Hai hành vi hoàn toàn trái ngược, từ hai loại người chơi khác nhau trên cùng một thị trường. Quỹ ETF phản ứng theo quý, theo báo cáo, theo áp lực từ nhà đầu tư muốn thấy lợi nhuận ngắn hạn. Strategy đặt cược theo thập kỷ. Tôi không nói ai đúng ai sai, tôi chỉ nghĩ nếu bạn đang giữ Bitcoin, câu hỏi cần tự hỏi là mình đang chơi theo nhịp của quý nào, hay theo nhịp của thập kỷ nào.

Về việc Strategy thông báo có thể bán tới 1.25 tỷ USD Bitcoin để tăng dự trữ tiền mặt và mua lại cổ phiếu của chính mình. Thông tin này với tôi là tín hiệu đáng mừng bởi với cách này Strategy sẽ có thêm vốn để giữ vững công ty, giữ vững chiến lược tích lúy BTC lâu dài. Nhưng tôi tin đến lúc Strategy thực sự bán 1.25 tỷ USD Bitcoin thì thị trường sẽ phản ứng khá tiêu cực.

Việt Nam sắp có sàn tài sản mã hóa chính thức

Trong lúc thế giới còn giằng co, ở nhà tôi thấy một chuyển động đáng chú ý mà ít người để ý.

Bộ Chính trị vừa ra Nghị quyết 10 hôm 8 tháng 6, yêu cầu thí điểm có kiểm soát việc phát triển sàn giao dịch tài sản mã hóa. Bộ Tài chính xác nhận dự kiến vận hành thí điểm ngay trong quý 3 năm nay. Năm cái tên đã nộp hồ sơ đầy đủ và hợp lệ: VIXEX, SCEX (tiền thân là Lộc Phát), CAEX thuộc hệ sinh thái VPBank, TCEX thuộc hệ sinh thái Techcombank, và Vietnam Digital Asset Corporation. Ba trong số này gắn với ngân hàng lớn, cho thấy đây không phải sân chơi của dân đầu cơ nhỏ lẻ nữa.

Đi kèm là một thông tư thuế mới, áp mức 0.1% trên giá trị mỗi giao dịch chuyển nhượng tài sản mã hóa, không phân biệt người trong hay ngoài nước. Sàn phải tuân chuẩn chống rửa tiền quốc tế, tách bạch tài sản khách hàng khỏi tài sản công ty, và định danh khách hàng gắn với tài khoản ngân hàng thật.

Con số nền tảng cho việc này khá lớn. Khối lượng giao dịch tài sản số của người Việt năm 2025 ước tính khoảng 220 tỷ USD, hơn một nửa tập trung ở TP.HCM, phần lớn là người trẻ và am hiểu công nghệ. Ước tính có khoảng 17 triệu người Việt đang sở hữu tài sản số dưới một hình thức nào đó.

Song song đó, tôi để ý một chương trình tên là Phổ Cập Kiến Thức Tài Sản Số, chạy trên trang phocaptaisanso.vn, do Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM phối hợp Học viện VBI tổ chức. Chương trình miễn phí, học và thực hành mô phỏng trực tuyến, có thưởng hơn 1.6 tỷ đồng, dự kiến chạy trong tháng 7 và 8, đúng lúc sàn thí điểm chuẩn bị vận hành. Đăng ký tài khoản & tham gia thực hành với account mô phỏng giá trị 1 tỷ đồng tại đây

Tài khoản mô phỏng với giá trị tiền có sẵn là 1 tỷ đồng trên sàn SCEX

Điều làm tôi chú ý là đơn vị hỗ trợ công nghệ cho chương trình phổ cập này chính là SCEX, một trong năm sàn vừa nộp hồ sơ xin cấp phép.

Một sàn vừa xin phép vừa đứng ra dạy kiến thức cho người dùng tương lai của chính họ là điều bình thường ở giai đoạn đầu một thị trường mới. Nhưng tôi nghĩ nó đáng để bạn biết, để khi tham gia phổ cập, bạn hiểu mình đang học từ ai và vì sao.

Nếu bạn định tham gia thị trường tài sản mã hóa chính thức tại Việt Nam trong năm nay, đây là lúc đáng để tìm hiểu sớm, thay vì đợi đến khi sàn mở rồi mới học từ đầu.

Điều tôi mang theo tuần này

Ba câu chuyện tuần này, nhìn thoáng qua thì rời rạc. Nhưng tôi thấy chúng cùng nói một điều.

Liên Hợp Quốc nói quy định AI đang chạy sau tốc độ công nghệ. BIS nói rủi ro tài chính từ AI có thể lan xa hơn cổ phiếu công nghệ. Fed nói thẳng sẽ không chiều theo kỳ vọng thị trường. Ba tổ chức khác nhau, ba lĩnh vực khác nhau, nhưng cùng một tinh thần: đừng mong chờ ai đó nói cho bạn nghe điều bạn muốn nghe. Tất cả gì tôi biết về thị trường tài chính chỉ là “thì quá khứ”, ở “thì tương lai” tôi vẫn chẳng biết gì cả. Nhưng đôi khi đó lại là điều thú vị!

Đó có lẽ là bài học lớn nhất của tuần. Thị trường, công nghệ, chính sách, tất cả đang bước vào giai đoạn mà sự thật thường khó chịu hơn kỳ vọng. Người chuẩn bị tốt không phải người đoán đúng tin tức tuần sau, mà là người không đặt cược cả tương lai của mình vào việc tin tức phải tốt.

Tuần tới tôi sẽ theo dõi báo cáo việc làm Mỹ, và xem Bitcoin đi theo chiều tin nnnnnn tức nào. Nếu có tin gì bạn muốn tôi đào sâu, reply email này.

- Ngọc ở Chạm

Điểm Chạm Tuần #9 - Tuần Fed nói thẳng